Türkiye’de çalışmak isteyen yabancıların ve çalışacakları şirketlerin bazı
kriterleri sağlaması ve bazı yükümlülükleri yerine getirmesi gerekmektedir.
Kriterlerin sağlanması durumunda, çalışma izni başvuruları
iki ayrı yerden yapılabilir:
- Yurt dışından başvuru
- Türkiye’den başvuru
1. Yurt Dışından Başvuru:
Yabancının vatandaşı olduğu, oturum izni veya çalışma izni bulunduğu ülkedeki Türkiye Temsilciliği üzerinden başlatılan başvuru türüdür.
Türkiye’de oturma izni bulunmayan yabancılar, ilgili ülkedeki Türk Konsolosluğuna çalışma vizesi başvurusunda bulunmalıdır. Başvuru
belgeleri teslim edildikten sonra, Türk Konsolosluğu başvuru sahibine bir
referans numarası verecektir. Bu referans numarası ve gerekli belgeler
kullanılarak başvuru, sistem üzerinden tamamlanacaktır. (Başvuruların olumlu sonuçlanması durumunda başvuru sahibi, 6 ay içinde pasaportuna çalışma vizesi işletmek için tekrar Türk Konsolosluğuna gitmelidir.)
Başvuru sahibinin Türk Konsolosluğuna ibraz etmesi gereken
belgeler:
- Başvuru sahibinin fotoğrafı,
- Başvuru formu,
- İş sözleşmesi (İşçi ve şirket arasında hazılanmalıdır)
- Pasaport aslı ve fotokopisi
- Şirketin Ticaret Sicil Gazetesi fotokopisi (Şirketin mevcut ortaklık ve sermaye yapısını gösterir)
- Şirketin faaliyet belgesi fotokopisi (Bazı temsilcilikler talep ediyor)
- Başvuranın sabıka kaydı (Bazı temsilcilikler talep ediyor)
- Şirketin imza sirküleri (Bazı temsilcilikler talep ediyor)
- Vergi Levhası (Bazı temsilcilikler talep ediyor)
- Adres kayıt belgeleri(Bazı temsilcilikler talep ediyor)
Not: Başvuru için gerekli evrak listesi değişiklik gösterebilir. Güncel liste, dosya incelendikten sonra oluşturulacaktır.
2. Türkiye’den Başvuru:
Başvuru sahibinin Türkiye’de geçerli en az 6 aylık oturma izni varsa, çalışma izni başvurusu doğrudan Türkiye Cumhuriyeti Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı’na yapılabilir. ( Sistem üzerinden başvuru yapılır)
Önemli Not: Çalışma izni onay süreci, bakanlığın yoğunluğuna göre 4-6 hafta sürebilmektedir. Yabancı, çalışma izni başvuru prosedürü tamamlanana kadar yasal olarak çalışma hakkına sahip olmayacaktır.
İşveren ve Yabancı İşçi Tarafından Yerine Getirilmesi Gereken Koşullar:
İşveren, işyerinde her bir yabancı çalışan için en az beş (5) Türk personel istihdam etmelidir. Bu durumun istisnaları aşağıdadır.
- Ticari faaliyette bulunmayan irtibat bürolarında görev yapacak yabancılar için 5 Türk çalışan şartı aranmaz.
- Şirketin ilk yabancı çalışanı olması, yatırım büyüklüğü, ihracat hacmi, ciro ve sermaye yapısı gibi kriterler dikkate alınarak Bakanlık tarafından 5 Türk çalışan şartı uygulanmayabilir veya süre verilebilir.
- İlk çalışma izni başvurusunda bazı şirketlere, 5 Türk çalışan şartını yerine getirebilmeleri için belirli bir süre tanınabilmektedir. Bu tamamen Bakanlığın değerlendirmesine bağlıdır ve otomatik bir muafiyet değildir.
- Teknoloji, Ar-Ge, yüksek katma değerli üretim veya stratejik yatırım kapsamındaki işletmelerde Bakanlık tarafından istihdam kriteri esnetilebilir.
- Son yıllarda yayımlanan değerlendirme kriterleri kapsamında, yazılım geliştirme, veri bilimi, siber güvenlik, yapay zekâ ve benzeri nitelikli bilişim mesleklerinde çalışan yabancılar için 5 Türk çalışan kriteri birçok durumda uygulanmamaktadır veya farklı kriterler esas alınmaktadır.
- Turkuaz Kart kapsamında çalışan yabancılar için bu istihdam kriteri uygulanmaz.
- Çalışma izni yerine çalışma izni muafiyet belgesi ile çalışan kişiler açısından 5 Türk çalışan şartı söz konusu değildir.
- İlgili mevzuat kapsamındaki çalışma izinlerinde farklı değerlendirme usulleri uygulanabilir.
- Bakanlık, sektör, yatırım, istihdam ve kamu yararı gerekçeleriyle istisnai değerlendirme yapabilir.
Çalışma izni başvuru tarihi itibarıyla, son beş yıl içinde en az üç yıl süreyle Türkiye’de (öğrenci ikameti hariç) ikamet izni, çalışma izni veya uluslararası koruma kapsamında yasal olarak bulunan yabancılar adına yapılan yurtiçi çalışma izni başvurularında, bu kişilere yönelik olmak üzere en fazla üç yabancı ile sınırlı kalmak kaydıyla, istihdam ve mali yeterlilik kriterleri uygulanmaz.
Bu kapsamda değerlendirilen işyerlerinde, çalışma izniyle çalışan yabancıların sayısı, aynı işyerinde çalışan Türk vatandaşı sayısından fazla olmamalıdır.
Uluslararası koruma kapsamındaki yabancılara dair ilgili mevzuat hükümleri saklı kalmak kaydıyla, aynı işyerinde birinci fıkrada
belirtilen şartları sağlayan üç yabancıdan fazla kişinin çalıştırılacak olması durumunda, dördüncü ve sonraki yabancılar için yapılacak çalışma izni başvurularında, işyerinde her bir yabancı için ayrı ayrı beş Türk vatandaşının istihdam edilmesi ve mali yeterlilik kriterlerinin karşılanması zorunludur.
- Yabancı personel istihdam edecek firmanın en az 500.000 TL ödenmiş sermayeye sahip olması gerekmektedir. (Sağlanmıyorsa, şirketin brüt satışları dikkate alınır. Satışlar 8.000.000 TL veya yurt dışı satışlar en az 150.000 ABD Doları olmalıdır.)
- Başvuru sahibi bir şirkete ortaksa, hisse oranı en az %20 olmalıdır.
- Başvuru sahibine ödenecek maaş, mesleki yeterliliğine uygun olmalıdır.
Not: Yabancı şirket ortakları için 100.000 ABD Doları ve üzeri ödenmiş sermaye payı olan yabancılar için işyerinde en az beş Türk vatandaşının istihdamı kriteri uygulanmaz.
Görevlendirmeye Bağlı Asgari Maaş Oranları:
a) Üst düzey yöneticiler ve pilotlar için asgari ücretin 5 katından az olamaz.
b) Mühendis ve mimarlar için asgari ücretin 4 katından az olamaz.
c) Diğer yöneticiler için asgari ücretin 3 katından az olamaz.
ç) Uzmanlık ve ustalık gerektiren işlerde çalışacaklar için asgari ücretin 2
katından az olamaz.
d) Ev hizmetleri ve diğer mesleklerde çalışacak yabancılar için, asgari ücret düzeyinden az olamaz.
Bazı çalışma izni başvuruları, değerlendirme kriterleri dikkate alınmaksızın sonuçlandırılabilir. Güncel prosedürler hakkında bilgi almak için firmamızla iletişime geçmeniz tavsiye olunur.
Diğer Bilinmesi Gerekenler:
İlk çalışma izni başvurusu en fazla bir yıl için yapılır. Daha sonra iki yıl ve üç yıl olmak üzere uzatılır. Uzatma süreci, geçerli çalışma izninin bitiş tarihinden iki ay önce başlatılır.
Kaçak Yabancı İşçiye Verilen Cezalar (2026):
- Çalışma izni olmadan şirkette çalışan bağımlı yabancıya: 40.977 TL
- Çalışma izni olmadan serbest çalışan yabancıya: 82.010 TL
- Çalışma izni olmayan yabancı çalıştıran işverenlere, her bir yabancı çalışan için: 102.502 TL
- Süresinde bildirimde bulunmayan yabancılar için (şirket tarafından ödenir): 6.805 TL
Bu fiillerin tekrarı halinde, idari para cezaları bir kat artırılır.
